Dienen bij de Koekelaarse brouwers Christiaen

Dienen bij de Koekelaarse brouwers Christiaen

  1. Dienen bij de familie Christiaen
met dank aan Souvenhiers

Als onze moeder terugkwam uit Halluin ( zie post “Moeder in Halewijn (Halluin)1929-1930”) heeft ze een tijdje “gediend” bij de rijke brouwersfamilie Christiaen. De brouwerij is thans museum, het park is nu openbaar, het Motepark en hun herenhuis is nu deel van het gemeentehuis.

Oom Georges Debou in de tuin van het herenhuis Christiaen


Moeder heeft er maar een paar jaar gewerkt, ze vertelde er soms over. Frans was de voertaal in huize Christiaen. André Christiaen (1900-1981) was getrouwd met de Franstalige Marie-Therrèse Emmanuel uit Algiers. Moeder kon goed Frans spreken, voor haar was dus geen probleem. De Christiaens hadden ook een optrekje in Brussel en in De Panne waar moeder tijdens de vakantie voor de kinderen zorgde ondermeer voor de kinderen van André. Ze hadden ook als eersten een automobiel in de gemeente.

De Christiaens hadden als eersten een auto in Koekelare.
De chauffeur staat naast de wagen en de kinderen zitten binnen. André zit aan het stuur.

Germaine en Gudula Debou


Moeder vond later werk in Oostende zoals zoveel meisjes uit de streek maar haar zus Gudula heeft de hele oorlogstijd gewerkt bij de Christiaens en ze heeft er veel over verteld.
Ze was alleen vrij op zondagnamiddag en moest er inslapen ook al woonde ze vlakbij, zelfs ‘s avonds laat moest ze nog de pantoffels brengen voor de oude meneer Maurice Christiaen (1873-1961) Ze was er bijna nooit vrij maar gelukkig kon ze voldoende eten krijgen wat in oorlogstijd niet zo vanzelfsprekend was. De kokkin Marietje waarmee ze bevriend was hield af en toe wat lekkers achter voor haar.

André Christiaen was ondertussen getrouwd met Marie -Therese Emmanuel uit Algiers (Algerije)

De naam Christiaen bleef mij nog achtervolgen.Toen ik in de zesde Latijnse zat in het OLV-College in Oostende zat Albert Christiaen, de zoon van monsieur André in mijn klas. Ik heb later niets meer van hem vernomen behalve dat hij getrouwd was met een zekere mevrouw Beke en kinderen had.

2. Ontstaan van de brouwerij Christiaen

Brouwerij Christiaens met tweede van links Monsieur Maurice Christiaens

De brouwerij Christiaen gaat in oorsprong terug tot de brouwerij die in 1807 gebouwd werd door Pieter Mergaert (gestorven in 1817). Mergaert was landmeter, notaris (1791), kerkmeester en rentmeester van de heer van Koekelare, de hertog van Arenberg.

Karel, de hertog van Arenberg was de grootste grootgrondbezitter van Koekelare en hij had bijna één negende van Koekelare in bezit .
De familie resideerde in Brussel in het Egmontpaleis maar hun belangen werden behartigd door een rentmeester

In de jaren 1796-1797 wordt Pieter Mergaert verkozen tot “agent municipal” voor Koekelare en tot jurylid van het vredegerecht in Torhout. In 1800-1805 is hij de eerste, door Napoleon benoemde burgemeester. Daarna wordt hij gemeentesecretaris, en in 1813-1816 is hij opnieuw burgemeester.

binnenplein van de oude brouwerij Christiaen


In 1799 koopt Pieter Mergaert de statige, classicistische woning in het begin van de huidige Ichtegemstraat (nr. 17). In 1807 start hij naast dat huis, in de huidige Brouwerijstraat, een nieuwe brouwerij op. Een zoon van Pieter beheert de brouwerij tot 1831 wanneer Robert Desnick ze koopt.
Robert Desnick (1808-1880) vergroot in 1855 zijn brouwerij en plaatst een stoommachine. De brouwerij komt in handen van schoonzoon Hector Christiaen (1840-1916) door zijn huwelijk in 1870 met dochter Elisa van Robert De Snick. Het huidige uitzicht van de gerestaureerde brouwerij gaat terug tot circa 1878. Door haar succes moet de brouwerij nogmaals uitbreiden.
Terloops Robert Desnick werd later burgemeester van Koekelare en zijn zoon Gustave (1846-1930) volgde hem op.

Gustave Desnick burgemeester (1846-1930)
Het marktplein van Koekelare met op de achtergrond het huis Christiaens.

Hector Christiaen sterft in 1916 en wordt opgevolgd door Maurice Christiaen (1873-1961) en nog later door André Christiaen (1900-1981).

3. De familie Christiaen was heel invloedrijk in Koekelare

Karel, de hertog van Arenberg was de grootste grootgrondbezitter van Koekelare met een oppervlakte van 339 ha en had bijna één negende van Koekelare in bezit.
Maar de familie resideerde in Brussel in het Egmontpaleis en hun belangen werden behartigd door een rentmeester. Hector Christiaen was rentmeester van de Arenbergs en na zijn dood in1916 nam zijn zoon Maurice Christiaen de zaak over.

Zo stuurde Pastoor Lootens rentmeester van Arenberg, Hector Christiaen, naar de weduwe van de prins om te onderhandelen over een schenking van grond voor een kerkhof. Ze schenkt een deel van de ‘negen gemeten’, dat paalt aan het perceel van de meisjesschool en ten westen van de tramlijn ligt. De nieuwe begraafplaats wordt in 1917 als een uitbreiding van het kerkhof ingewijd.

Koekelarebos was het jachtgebied van de Arenbergs


In november 1918 plaatst de Belgische staat de Arenberg bezittingen onder dwangbeheer als waarborg voor de terugbetaling van de Duitse oorlogsschulden.
De gronden komen onder het beheer van het Ministerie van Landbouw en vanaf 1921 van Waters en Bossen. Bouwlustigen zoals onder meer het schoolhoofd, de veearts en een dokter kopen een perceel in de Ichtegemstraat, die riante allures laat verwachten. Ze betrekken hun huizen vóór 1940 en vormen de aanzet van de expansie van de gemeentekern naar het oosten toe. Maurice Christiaen, rentmeester van Arenberg sinds 1916, koopt heel vroeg (1921) het park- en bosdomein (gepacht sinds 1881) achter zijn woning aan. Dat is nu het gemeentelijke Motepark

4. Aanvulling over de hertogelijke familie Arenberg

Uit “Arenberg in de Lage Landen. Een hoogadellijk huis in Vlaanderen en Nederland”

“Terug van de 17de eeuwse oorlogen legden de Arenbergs ze zich toe op het beheer van hun landgoederen, de basis van hun fortuin, die over de hele Nederlanden verspreid lagen, van het Ardenner Woud tot Terschelling in de Waddenzee, van Zevenkerken aan de Moerdijk tot Koekelare in West-Vlaanderen, Arenberg drukt zijn stempel op het land: door ontginning van woeste grond en rationele uitbating van het landbouwareaal, door tewerkstelling en landschappelijke ontwikkeling. Edingen met zijn vermaarde park en Heverlee in het hertogdom Aarschot vormden hun voornaamste verblijfplaatsen op het land en het somptueuze Egmontpaleis te Brussel was hun optrekje in de stad”.

“Qua grondbezit en levensstandaard waren de Arenberg de enige edellieden in den lande die de vergelijking met een Engelse lord of een Pruisische jonker konden doorstaan.

Voor de Franse Revolutie waren aan grondbezit allerlei heerlijke rechten verbonden op het vlak van rechtspraak en bestuur. De impact op het lokale niveau en op de leefomstandigheden van dorpers en buitenlui kan nauwelijks worden overschat. Het was de tijd dat boeren nog eerbiedig de muts afnamen als de karos met het hertogelijk blazoen voorbij dokkerde. Tegenover het respect stond loyauteit en bescherming.Het systeem riep natuurlijk ook de nodige weerstand op en maatschappelijke omwentelingen, zodat er van de vroegere macht nog maar een schaduw overblijft. Een kasteel, een kerk, een school of een fanfare, roerend en onroerend erfgoed, relicten her en der over de voormalige bezittingen verspreid als bewijs dat macht ook goedgunstig kan zijn.”

Prins Louis Engelbert d’ Arenberg



Het leengoed “de Heerlijkheid van Koekelare” is ontstaan in de loop van de negende eeuw.. Een der meest vooraanstaande onder deze leenheren was Lodewijk van Gent. Hij liet zijn bezittingen na aan zijn dochter Elisabeth-Pauline van Gent, die in 1755 huwde met de Franse edelman
Louis Félicité de Brancas, graaf van Lauragais. Hun dochter en erfgename Louise de Brancas trad in 1773 te Parijs in het huwelijk met de Duitse prins Louis Engelbert d’Arenberg en zo kwam het domein van Koekelare in het bezit van een telg van het geslacht d’Arenberg.
De adellijke familie d’Arenberg beheerde vanaf de 19e eeuw het Koekelare bos en voorzag in houtproductie en was een jachtterrein. In 1882 werden de eerste Koekelare dennen aangeplant. Kort na de Tweede Wereldoorlog werd een arboretum aangelegd.

Koekelarebos

5.Bronnen internet:

Westhoek verbeeld
Onroerend erfgoed

Arenbereg in de lage landen

Souvenhiers