Reizen naar het verleden: Op De grens tussen de Haute Savoie en de vallei van Aosta juli 1959

Reizen naar het verleden: Op De grens tussen de Haute Savoie en de vallei van Aosta juli 1959

De 19de rit in de Tour ( van vrijdag 26 juli naar Tignes via de Iseran) heeft voor mij een aparte betekenis gekregen. Precies 60 jaar geleden kon ik voor het eerst een bergrit zien passeren in de Tour.

Tour de France 100: A Photographic History of the Tour de France
winnaar Bahamontes 1959

Het was rit 18 op dinsdag 14 juli 1959 “Grenoble -St Vincent d Aoste “(243 km)
met ondermeer de Galibier , de Iseran en de Petit st Bernard.
De Italiaan Ercole Baldini was ritwinnaar (toen nog met landenploegen)
Winnaar van de Tour was de Spaanse berggeit Federico Bahamontes!

Dat was de aanleiding om deze herinnering op te schrijven.

Het grensgebied haute Savoie-Aosta

Hoe geraakte ik daar verzeild?
Ik was toen een beginnend leraar en via enkele pas afgestudeerden van het regentaat te Torhout vernam ik dat ze een geografie studiereis planden op het grensgebied van de Franse Savoie en het Italiaanse Aosta. Als oud-leerling mocht ik mee , het werd een van de boeiendste reizen achteraf bezien.
We reisden met de trein naar Bourg St Maurice in de Savoie en dan verder met een bus naar Val d’ Isère, toen nog een beginnend ski oord waar we in een soort jeugdherberg logeerden.

Op weg ernaartoe passeerden we het dorpje Tignes dat bekend was door de stuwdam waardoor het dorp herbouwd moest worden.
Tignes lag vroeger in de vallei van de Isère, iets lager dan Val d’Isère zelf. Na de Tweede Wereldoorlog werd er echter een hydro-elektrische stuwdam aangelegd op de rivier. Door het ontstane stuwmeer, zou het oude dorpje Tignes onder water komen te liggen. De kerk werd verhuisd naar Tignes-les-Boisses, en het dorp liep uiteindelijk onder in 1952. Om de tien jaar laat EDF het meer voor inspectie- en onderhoudswerken aan de dam leeglopen voor onderhoudswerken, en werden de resten van het oude Tignes nog zichtbaar.

Ik heb gelukkig nog mijn notitieboekje teruggevonden uit die tijd
met veel aantekeningen in het Frans omdat we een gids uit de streek hadden samen met onze docent geografie.

Ik vond daarbij ook nog een 30-tal foto’s terug die ik genomen met mijn eenvoudig kodakje dat ik van mijn ouders gekregen had.

Ik heb de plaatsen van vroeger op Google Maps teruggevonden , dat was ook boeiend om te zien hoe alles geëvolueerd is.

Wat oefenen in bergbeklimmen…

We verkenden het dorp en konden ook wat oefenen in bergbeklimmen met de gids want er zouden nog moeilijke tochten volgen. Met 22 jaar, op zulk een jonge leeftijd ben je tot veel in staat!

14/07
Onze eerste echte werkdag was 14 juli, Franse feestdag!
Per toeval vernamen we dat de Tour daar in de buurt zou passeren
We zaten op een bergkam van de Ouilette en in de verte zagen we de renners in de vallei beneden ons, meer was het niet , geen tv reportages als vandaag , geen uitgebreide Tourkaravaan zoals ik later in de jaren 90 ook nog meegemaakt heb ergens in de buurt van Nevers.
Ik had nu wel de sprong van mijn leven gewaagd om de renners te kunnen zien!

Massif de l’Ouilette

15/07
We verkenden de omgeving van het dorp

In mijn notitieboekje vind ik nog schetsen die ik gemaakt heb, ik kon toen nog een beetje tekenen, geleerd in de normaalschool.
We bestudeerden met de gids het ontstaan van de valleien, de plaats van de bewoning als bescherming tegen lawines enzomeer.

We verkenden de hydro-electro installaties van EDF met de stuwdammen en de captatie van de Arc, bijrivier van de Isère..

oude boerderij , bewoond tijdens de transhumances

In de tocht langs de Calabourdane beek zagen we een oude boerderij die diende voor de transhumance . Dat is de verhuis van de schapen uit de uitgedroogde valleien die opklommen naar de alpenweiden. De bedden daarbinnen waren heel klein en lagen onder de koestal voor de warmte. Brood en kaas moest maanden bewaren op die hoogte omdat de wegen afgesloten waren.

  • In dat verband las ik later van de beroemde Britse schrijver John Berger Into Their Labours (Pig Earth, Once in Europa, Lilac and Flag. Trilogie); in het
    Nederlands: De vrucht van hun arbeid (hele trilogie, delen ook afzonderlijk vertaald als Varken aarde, Ver weg in Europa en Sering en vlag) over het harde leven van deze boeren in de loop van de geschiedenis.
    16/07
notities over de bomen…

De lac de Chevril waar de Isère in uitmondt was een natuurlijk stuwmeer door de morene ( steenbrokken) die meegevoerd werd met de gletsjers die van een hoge bergkom heel traag afgleden.
De diverse vormen van plantengroei naargelang van de oriëntatie werd bestudeerd, ondermeer in het gehucht Joseraye.
De boomgrens verschilt eveneens volgens de oriëntatie. In de namiddag maakten weGnog een wandeling langs de gorges de l’Isère

17/07

Het gehucht le Fornet was een heel interessant voorbeeld voor de inplanting van de huizen als bescherming tegen lawines door de bomen; We bestudeerde nee verschillende soorten naaldbomen zoals de mélèze, en de Arole .
De gorges de la Touvière was ook een transhumance gebied waar schapen en vroeger koeien uit de Camargue heengebracht werden

Weekend 18-19 juli

Het ontstaan van de gletsjers werd heel gedetailleerd besproken als voorbereiding op onze driedaagse tocht over de grens met Italie soms dwars door de gletsjers met overnachtingen in berghutten .We leerden namen kennen als crevasse, sérac, névée …
We zouden zelfs het geluid van krakende stenen onder de warmte van de zon en de weerkaatsing van het felle licht kunnen horen.
Vanzefsprekend werden we gewaarschuwd voor de gevaren van een gletsjer..

Dat was het meest uitdagende en het mooiste deel van de hele reis
Toen waren de gletsjers nog heel lang en dik…en hadden we nog geen idee van de klimaatcrisis

Maandag 20/07

invloed van de zon op de vallei

bezoek aan de Usine de Val d Isère
controle van de omliggende watercentrales EDF

dinsdag 21 juli

We stapten via een muilezelweg, een oude bedevaartweg was naar Rome, passeerden de Iseran en daalden af naar Bonneval sur Arc op 1813 meter hoogte Het was toen een onooglijk dorpje met maar één herberg waar we buiten op een bank zaten voor een drankje, de bank was te licht voor ons en zakte in…

Daar werd de uitgedroogde koemest nog als brandstof gebruikt net als in India zoal ik veel later zou zien.

de herberg van Bonneval -sur-Arc


Driedaagse bergtocht 22 tot 24 juli

OP woensdag 22 juli reden we met de bus naar het meer van Sassière en klommen naar de gletsjers in het natuurgebied la Vanoise met zicht op de Grande Motte . We zien er marmotten en plukken geen edelweiss !

Stempel van de refugoi G.F.Benenvolo
Google kaart met de twee refugio’s

we dalen af naar de vallei van Rhèmes Notre Dame .
Tegen 17 uur komen we aan in de refugio Benevolo, we eten er ons stokbrood met kaas en hesp dat de gids meebracht en gingen al om 20.30 slapen, zo moe waren we, ik lees ook nog “met een grog” daar herinner ik me niets meer van, begrijpelijk.

Stempel van de Refugio Mario Bezzi
Klimmen over de gletsjer
heel diepe crévasses
Uitrusten in Mario Bezzi

Op donderdag 23 juli steken we de basis van Grande Para over en dwarsen de glacier de Golette o 2800 m, verder
over de col de Bassac . Daar picknickten we ,
leerden ondertussen de föhn wind kennen, zien de blauwwitte gletschermelk, ontdekken er gemzen en komen in tenslotte in de vallei van de Rhemes .Rond 14.30 komen we weer doodmoe aan in de refugie Mario Bessi

vrijdag 24 juli

Verblind door de sneeuw en dorstig…
Staand op morene met zicht op de gletsjer
gletsjers van honderd meter dik…
wat uitrusten tussen de rotsen

Via Grisanches en de glacier des Plates des Chamois , en de “glacier vert” (door de dikte van het ijs kleurt het blauwachtig groen),bewonderen we de heel mooie maar gevaarlijke diepten tussen de crevassen, daarom ook waren we aan elkaar met touwen verbonden en hakte de gids ons de weg over het ijs .
Het was erg lastig, ik herinner me nog heel goed dat we nog elk een sinaasappel kregen die heeft tot nu toe nog nooit zo gesmaakt als toen ; De kettingrokende docent had het bijzonder zwaar…
Uiteindelijk kwamen we uit in la Tuiyle met zicht op de glaceer du Mont Pourri op 3800 m.

Onze boeiende 14 daagse geografische studereis zat er bijna op

vrijdag 26 juli

Als toemaatje reden we nog via de Petit St Bernard en Courmayeur naar de Mer de glacé met zicht op de Mont Blanc bij Chamonox en we maakten een ritje met de teleferique.

Met de nachttrein reden op 27 juli terug naar Oostende…

Lac de Tignes
Schapen op de alpenweide (transhumance)
Omgeving van Tignes
Van Bourg-St-Maurice naar Val’d Isère

Mijn interesse voor reizen is door die reis erg aangewakkerd en was een voorbode van van grote en verre reizen tijdens de vakanties!